Türkiye-Ukrayna İlişkilerinde Önemli Adım

(12.04.2021)

 

Rusya-Ukrayna gerilimi devam ederken, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy Türkiye'ye kritik bir ziyaret gerçekleştirdi. Zelenskiy, ile biraraya gelen Erdoğan, "Karadeniz'in bir barış, huzur ve işbirliği denizi olmaya devam etmesi hedefimizdir. Ortak coğrafyamızda ne surette olursa olsun gerilimin artmasını arzu etmiyoruz" ifadelerini kullandı.

 

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Huber Köşkünde baş başa ve heyetler arası görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi.

 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından satır başları;

 

Ukrayna Devlet Başkanı Sayın Zelenskiy'i ülkemizde ağırlamaktan büyük bahtiyarlık duyuyorum. Kendilerine bir kez daha şahsım ve heyetim adına sizlerin huzurunda hoş geldiniz diyorum.

 

Konsey toplantısı vesilesiyle yayınladığımız ortak bildiride de vurguladığımız üzere stratejik ortaklığımızı daha da tahkim ettik. Görüşmelerimizde ikili ilişkilerimizi etraflıca ele aldık.

 

Türkiye olarak Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güçlü bir şekilde savunduk. Kırım'ın ilhakını tanımama yönündeki prensip kararımızı bir kez daha teyit ettik.

 

Ukrayna'nın uluslararası toplumu Kırım konusunda bir araya getirmeyi hedefleyen girişimi Kırım Platformu'nu desteklediğimizi belirttik.

 

Bu girişimin Kırım Tatarları dahil olmak üzere tüm Kırım halkları, Kırım ve Ukrayna'nın geneli için olumlu neticelere vesile olmasını arzu ediyoruz. Ana vatanlarını terk etmek zorunda kalan Kırım Tatarı kardeşlerimizin hayat standartlarının iyileştirilmesi bizim için tarihi ve insani bir mesuliyettir.

 

'ORTAK COĞRAFYAMIZDA GERİLİM ARZU ETMİYORUZ'

Ukrayna ile bu konuda da fikir birliği içerisinde olduğumuzu görmekten büyük memnuniyet duyuyorum. Kırım Tatarı soydaşlarımız için konut ve cami inşası projelerimiz mevcuttur.

 

Konut projesine ilişkin olarak az önce ilk somut adımı atmış olduk. Cami projesinde de yakın zamanda ilerleme kaydetmeyi ümit ediyoruz. Karadeniz'in bir barış, huzur ve işbirliği denizi olmaya devam etmesi hedefimizdir. Ortak coğrafyamızda ne surette olursa olsun gerilimin artmasını arzu etmiyoruz. Bu minvalde kıymetli dostumla Ukrayna'nın doğusundaki güncel duruma dair fikir teatisinde bulunduk.

 

Mevcut krizin, Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve uluslararası hukuk temelinde barışçı ve diplomatik yöntemlerle çözülmesi gerektiğine inanıyoruz. Son dönemde sahada gözlemlediğimiz endişe verici tırmanmanın bir an evvel son bulmasını, ateşkesin sürmesini ve ihtilafın Minsk anlaşmaları temelinde diyalog yoluyla çözüme kavuşturulmasını temenni ediyoruz. Bu hususta gereken her türlü desteği vermeye hazırız.

 

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Ukrayna Özel Gözlem Misyonu, Dombas bölgesinde zor şartlarda ateşkesin tesisi yönünde üstlendiği görevi sürdürüyor ve sürdürmelidir. Misyonun herhangi bir kısıtlamaya maruz kalmadan görevini yerine getirmesini önemsiyoruz. Gerekli şartların sağlanması ve gözlemcilerin can güvenliklerinin temini meselenin barışçıl yollardan halli için zaruridir.

 

Bu konuda herkes üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmelidir. Kuruluşundan bu yana Türk büyükelçiler tarafından idare edilen Avrupa Güvenlik Komisyonu'nun bu en büyük misyonunu çalışmalarına bugüne dek sağladığımız desteği bundan sonra da devam ettireceğiz.

 

'İŞBİRLİĞİMİZ ÜÇÜNCÜ ÜLKERE KARŞI BİR GİRİŞİM DEĞİLDİR'

Ukrayna ile ilişkilerimizde savunma sanayii bir diğer önemli boyutu teşkil ediyor. Siyasi ve savunma konularının birbiriyle bağlantısı dikkate alarak, dışişleri ve savunma bakanlarımızın katılımıyla 2+2 yeni bir platformda istişarelerimizi başlattık. Bu şekilde ülkelerimiz arasındaki eşgüdümü pekiştiriyoruz. İşbirliğimiz hiçbir surette üçüncü ülkelere karşı bir girişim değildir.

 

Ticaret hacmimizin salgından asgari ölçüde etkilenmesi, ikili ticaretimizin oturduğu sağlam temellerin ekonomilerimizin karşılıklı olarak birbirini tamamladığının göstergesidir. Müzakerelerine devam ettiğimiz Serbest Ticaret Anlaşması'nı da en kısa zamanda imzalayarak 10 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefimize hızlı şekilde ulaşacağımıza inanıyorum.

 

Bugün değerli dostum ile ekonomik ve beşeri bağlarımızın en önemli unsuru olan turizmi de ele aldık. Türk ve Ukrayna vatandaşları karşılıklı olarak pasaportsuz, sadece kimlik kartlarıyla birbirlerinin ülkelerini ziyaret edebiliyor.

 

Malumunuz, güvenli turizm sertifikasıyla misafirlerimizi risklerden en uzak şekilde ağırlayacak bir sistem kurduk. Geçen seneden edindiğimiz tecrübelerle geliştirdiğimiz tedbirler ve kitlesel aşılama kampanyamız sayesinde Ukraynalı dostlarımızı bu yıl da güvenli bir ortamda misafir edeceğiz.

 

İşte Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy açıklamalarından satır başları:

 

Öncelikle Ukrayna Heyeti'ni dostane ve misafirperver kabulü için Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür etmek istiyorum.

 

Stratejik ortaklığın 10. yıl dönümünü kutluyoruz. Konu yelpazesi ve ikili diyaloğumuzun yoğunluğu bu ortaklığın sözde olmadığını gösteriyor. Bugün vardığımız tüm anlaşmaların da başarılı olacağına inanıyorum.

 

Aynı zamanda Türkiye'nin egemenliğimizin ve toprak bütünlüğümüzün yeniden tesis edilmesi konusundaki desteği Ukrayna için son derece önemlidir.

 

Sayın Cumhurbaşkanından bu desteğin devam ettiğini ve gelecekte de Türkiye'nin tutumunun değişmeyeceğini duyduğuma sevindim.

 

Bugün geçici olarak işgal edilmiş Ukrayna toprakları olan Donbass ve Kırım hakkında Türk tarafına bilgi verdim. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kırım Platformu formatına ve 23 Ağustos'ta gerçekleştirilecek törene katılacağı için teşekkür ediyorum.

 

 

TÜRKİYE İLE UKRAYNA ARASINDA 20 MADDELİK ORTAK BİLDİRİ

Türkiye ile Ukrayna arasındaki arasında yüksek düzeyli stratejik konsey dokuzuncu toplantısı sonuçlarına ilişkin ortak bildiri açıklandı. Ortak bildiride şu ifadelere yer verildi:

 

"1. Taraflar arasında ekonomi, ticaret, turizm, güvenlik, savunma sanayii, bilim, eğitim ve gençlik alanlarında işbirliğini ve eşgüdümü derinleştirmek için ortak çabaları artırmayı;

 

2. Bakanlar ve Koordinatörler düzeyinde "Quadriga" (2+2) formatında işbirliğini sürdürmeyi,

 

3. Ukrayna’nın uluslararası tanınmış sınırları içinde, toprak bütünlüğü ve egemenliğine kayıtsız ve şartsız desteğini yeniden teyit etmeyi;

 

4. Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol şehri ile Donetsk ve Luhansk bölgelerinin işgalden kurtarılması başta olmak üzere, Ukrayna'nın uluslararası kabul görmüş sınırları içinde toprak bütünlüğünü yeniden sağlamayı amaçlayan adımlar konusunda koordinasyonu sürdürmeyi,

 

5. Bu bağlamda, BM, Avrupa Konseyi ve AGİT başta olmak üzere uluslararası kuruluşlar nezdindeki çok taraflı çabaları desteklemeyi sürdürmeyi,

 

6. Kırım'ın Rusya Federasyonu tarafından hukuka aykırı ve gayrimeşru ilhakını ele almak amacıyla yeni bir format olarak "Kırım Platformu"nun kurulmasını desteklemeyi,

 

7. Ukrayna vatandaşlarının, özellikle geçici işgalin ardından anavatanları Kırım'ı terk etmeye zorlanan Kırım Tatarlarının yaşam koşullarını iyileştirmek için ortak çabaların artırılmasını,

 

8. Geçici işgal altındaki Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol şehrinde insan haklarının korunması ve hukuka aykırı şekilde gözaltına alınan Kırım Tatarları dahil tüm Ukrayna vatandaşlarının serbest bırakılması amacıyla uluslararası hukuk çerçevesindeki çabalarını eşgüdüm içinde yürütmeyi,

 

9.  Ukrayna'nın Donetsk ve Luhansk bölgelerindeki bazı alanlarda durumun Minsk anlaşmaları temelinde diyalog yoluyla barışçıl şekilde çözümünü desteklemeyi ve AGİT Özel İzleme Misyonunun çalışmalarını takdir ederek Misyonun faaliyetlerine en üst düzeyde destek vermeye devam etmeyi,

 

10. Terörizm, ayrılıkçılık ve aşırıcılığın her tür ve tezahürüne karşı mücadelede işbirliği ve dayanışmanın güçlendirilmesini,

 

11. Sınır aşan organize suç, siber suçlar, düzensiz göç, narkotik, uyuşturucu, silah ve insan kaçakçılığının önlenmesi ve bastırılmasına yönelik ortak önlemlerin alınmasını,

 

12. Suçluların iadesi taleplerinin hızlıca işleme konulmasının sağlanmasını,

 

13. Mevcut projelerin tamamlanması yoluyla savunma sanayi alanında işbirliğinin daha da geliştirilmesine ve yeni ortak projelerin planlanmasına yönelik bağlılıklarını teyit ettiklerini,

 

14. Ukrayna’nın NATO üyelik perspektifine, özellikle Üyelik Eylem Planı’nı yakın zamanda alma niyetine ve Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Müttefikler ile birlikte çalışabilirliğine katkıda bulunulmasına destek beyan etmeyi,

 

15. NATO dâhil olmak üzere, ikili ve çoktaraflı mekanizmalar aracılığıyla Karadeniz Bölgesi’nde güvenlik ve istikrarın desteklenmesine matuf işbirliğini artırmayı,

 

16. Karşılıklı anlayış ve yapıcı bir tutum çerçevesinde Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerinin sonuçlandırılmasını çabuklaştırmayı,

 

17. Her iki tarafın yatırımcı ve firmalarının sorunlarının giderilmesi için gerekli adımları atmayı ve yeni yatırımları teşvik etmeyi,

 

18. Giriş prosedürlerinin kolaylaştırılması, Taraf Devletlerin vatandaşları için seyahat fırsatlarının olanaklı kılınması ve karşılıklı turizmin teşvik edilmesi için sınır kontrol uygulamalarını daha da iyileştirmeyi,

 

19. Ukrayna’da Türk Maarif Vakfı’nın eğitim faaliyetlerini desteklemeyi,

 

20. Covid-19 salgınının kontrolü ve sosyal ve ekonomik faaliyetlere yönelik etkilerinin idaresine yönelik çabalarda işbirliği ve eşgüdüme bağlılığı teyit etmeyi,"